كند در آنجا خبر رسيد كه قشون يزدگرد در نهاوند است اين بود كه نعمان بدان سمت با سى هزار نفر شتافت و جنگ نهاوند روى داد قشون ايران با وجود اينكه از حيث عدّه فزونى داشت بامر سردار خود فيروزان جنگ دفاعى اختيار كرد توضيح آنكه ايرانيها از پشت سنگرها جنگ ميكردند و در دشت زدوخوردهاى كوچك مينمودند از اين جهت جنگ طول كشيد و آذوقه لشگر عرب نزديك بود تمام شود در اين حال نعمان حيله‌اى به كار برد توضيح آنكه عقب نشست و منتشر كرد كه چون خبر فوت خليفه رسيده بمدينه ميرود بر اثر اين خبر فيروزان فريب خورده او را تعقيب نمود ولى همين كه سپاهيان ايران از سنگرها خارج شده به جائى كه نعمان ميخواست رسيدند مسلمين برگشته و حملات سخت نموده آنها را از پاى درآوردند نعمان در حين جنگ كشته شد و حذيفه جاى او را گرفته جدال را به پايان رسانيد اين فتح را روات عرب فتح الفتوح ناميده‌اند تسخير ايالات ايران و فوت يزدگرد پس از جنگ نهاوند در مدّت ده سال اصفهان و فارس و آذربايجان ( تا دربند ) و رى و سيستان و مكران و غيره بتصرّف اعراب درآمدند و ليكن هركدام از اين ولايات و شهرها سپاهيانى جمع كرده و در سرحدّ يا كرسى ولايات با اعراب جنگيده بالاخره شكست خوردند فقط طبرستان تا نيمه قرن دوم هجري ( 769 م . ) استقلال خود را حفظ كرد و در اينجا سلسله سپهبدها سلطنت نمودند « 1 » خراسان را اعراب بعد از سائر ايالات ايران متصرّف شدند كلّية چنان كه از مورّخين عرب مستفاد مىشود ايرانىها جنگ‌هاى زياد با اعراب كرده بمراتب بيش از رومىها در مقابل مسلمين پافشارى نموده‌اند ده سال بعد از جنگ نهاوند ( 31 هجرى - 652 م . ) يزدگرد كشته شد توضيح آنكه آخرين شاه ساسانى بعد از شكست نهاوند از رى باصفهان و از آنجا بكرمان و بعد به بلخ

--> ( 1 ) - اين سلسله از خانواده قارن پهلو پارتي بوده